พิธีลงนาม United Nations Convention against Cybercrime จัดขึ้นที่ฮานอยในวันที่ 25–26 ต.ค. 2025 มี 65 ประเทศลงนาม แล้ว สนธิสัญญาจะมีผลบังคับใช้เมื่อมีการให้สัตยาบันครบ 40 ประเทศ โดยมุ่งยกระดับความร่วมมือระหว่างประเทศต่ออาชญากรรมไซเบอร์ ตั้งแต่ฟิชชิง แรนซัมแวร์ ไปจนถึงการค้ามนุษย์ออนไลน์ พร้อมเสียงสนับสนุนและข้อกังวลเรื่องสิทธิพลเมืองจากภาคประชาสังคมและบริษัทยักษ์ใหญ่เทคโนโลยี.
พิธีลงนามสนธิสัญญาไซเบอร์ฉบับแรกของสหประชาชาติ หรือที่หลายฝ่ายเรียกว่า “Hanoi Convention” เกิดขึ้นอย่างเป็นทางการในกรุงฮานอย โดยมีเลขาธิการสหประชาชาติ อันโตนิโอ กูเตร์เรส เข้าร่วม และ 65 ประเทศ ลงนามในวันแรก ซึ่งสะท้อนการยอมรับร่วมกันว่าความเสียหายจากอาชญากรรมไซเบอร์ที่ “กินวงกว้างทั่วโลก” ต้องอาศัยกรอบความร่วมมือระหว่างรัฐเป็นเครื่องมือสำคัญ อนาคตของสนธิสัญญานี้จะขึ้นกับกระบวนการ ให้สัตยาบัน (ratification) ของแต่ละรัฐ ซึ่งเมื่อครบ 40 ประเทศ จึงจะมีผลบังคับใช้เป็นทางการ นัยสำคัญคือการตั้ง ช่องทางขอความร่วมมือด้านพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ การส่งผู้ร้ายข้ามแดน และกลไกช่วยเหลือกันในการสืบสวนข้ามประเทศ ซึ่งมักเป็น “จุดติดขัด” ของหลายคดีไซเบอร์ในปัจจุบัน
อย่างไรก็ดี สนธิสัญญาเผชิญคำวิจารณ์เรื่อง ถ้อยคำที่กว้างเกินไป เสี่ยงเปิดช่องการสอดส่องและละเมิดเสรีภาพการแสดงออก หากรัฐนำไปใช้โดยขาดหลักคุ้มครองสิทธิที่เข้มแข็ง กลุ่มสิทธิและบริษัทยักษ์ใหญ่บางรายจึงออกแถลงการณ์เตือนให้ปฏิบัติตามมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากลอย่างเคร่งครัด ขณะที่ฝั่ง UNODC ผู้ขับเคลื่อนร่างสนธิสัญญายืนยันว่ามี กลไกคุ้มครองสิทธิ อยู่ในตัวบทแล้ว และการบังคับใช้ยังต้องผ่านสภานิติบัญญัติ/ระบบยุติธรรมของแต่ละประเทศอีกชั้นหนึ่ง ภาพรวมวันนี้จึงเป็น “ก้าวใหญ่” ของความร่วมมือระหว่างประเทศด้านไซเบอร์ แต่ยังต้องจับตารายละเอียดการให้สัตยาบันและการตีความใช้งานในแต่ละรัฐต่อไป.
